Leyenda (Asturias) Isaaca Albeniza – analiza

with Brak komentarzy

Dzisiaj zastanowimy się nad tym, dlaczego utwór Leyenda (Asturias) z cyklu Pieśi Hiszpańskie Isaaca Albéniza posiada tak bardzo hiszpański charakter. Utwór oryginalnie był napisany na fortepian, ale obecnie znany jest dużo bardziej w transkrypcji gitarowej.

Mimo że Isaac Albéniz był Katalończykiem, a swoje najbardziej hiszpańskie utwory pisał w Londynie i Paryżu, sięgał do tradycji muzycznej Andaluzji, czyli flamenco.

asturias leyenda

Asturias (Leyenda), utwór, który dzisiaj bierzemy na warsztat, ma w sobie tego flamenco ogromnie dużo. Żeby zrozumieć, w jaki sposób kompozytor wprowadził je do muzyki fortepianowej, skupimy się na czterech elementach dzieła muzycznego: rytmice, melodyce, harmonii i fakturze.

Gdybyśmy chcieli bardzo ogólnie opisać formę utworu Asturias (Leyenda) Albéniza, moglibyśmy powiedzieć, że jest to budowa ABA’. Części skrajne są energiczne w charakterze i nawiązują do szybkiej odmiany flamenco, bulerias (części A i A’), a część środkowa jest spokojna i nawiązuje do powolnej malaguenii (część B).

Rytmika flamenco w Asturias

Po pierwsze, rytm. Muzyka flamenco oparta jest na tak zwanych compas, czyli “taktach” na 12. Akcenty w compas tworzą hemiolę: gdybyśmycompas podzielili na kilka taktów, to najpierw otrzymamy dwa takty na 3, a potem 3 takty na 2.

Dla mnie znalezienie się w tym rytmie było początkowo strasznie trudne. Słuchając tej muzyki nie byłam w stanie stwierdzić, gdzie jest “raz”, śledzić frazy i ogarniać formy utworu, do czasu, kiedy zobaczyłam film, w którym nauczycielka tańca uczy klaskać palmas, czyli akompaniament, który jest nieodłącznym elementem flamenco. Kiedy zaczęłam klaskać palmas do utworu Asturias, nagle uświadomiłam sobie w jaki sposób Albéniz przełożył flamenco na język muzyki fortepianowej.

Sekretem jest wewnętrzne wyczucie charakterystycznego dla bulerias rytmu i odnalezienie go w muzyce Albéniza. Z jednej strony ważna jest motoryka utworu, a z drugiej samo budowanie kolejnych fraz: dwie krótkie, jednotaktowe w metrum 3/4 i jedna długa, dwutaktowa, w której można “wydzielić” trzy części na 2/4. W ten sposób, w długości samej frazy chowa się hemiola, o której mówiłam wcześniej.

Melodyka w Asturias

Melodyka środkowej części utworu Albéniza naśladuje cante jondo. Cante jondo, czyli śpiew głęboki, to rodzaj śpiewu flamenco. Najstarszy, oparty na andaluzyjskich pieśniach, bardzo emocjonalny, uważany jest za najtrudniejszy do wykonania, a jednocześnie najbardziej autentyczny. To takie 100% flamenco we flamenco.

Melodykę cante jondo cechuje melizmatyczność, duża ilość ornamentów, obsesyjna wręcz repetycja jednego dźwięku i powtarzanie fraz. Cante jondo ma w sobie bardzo dużo ze śpiewów arabskich, między innymi obcą europejskiej stylistyce mikrotonowość. Takie prowadzenie linii melodycznej w utworze Albéniza, które przywodzi na myśl cante jondo pojawia się w środkowej, wolnej części.

Harmonia

Harmonia jest tym, co nadaje utworowi koloru. Do najważniejszych środków kompozytorskich należą tutaj skala frygijska i kadencja andaluzyjska. Skala frygijska brzmi tak, jakbyśmy grali kolejne białe klawisze od e do e.

skala frygijska

Kadencja andaluzyjska to akordy oparte na pierwszych czterech dźwiękach skali frygijskiej, ale granej z góry na dół.

kadencja andaluzyjska

Faktura

Flamenco jest nieodłącznie związane z gitarą i ukształtowało się wokół tego instrumentu. W technice gry występują charakterystyczne dla tego rodzaju muzyki sposoby artykulacji, między innymi rasgueado – uderzanie akordów wszystkimi palcami prawej ręki, picado – granie melodyczne, czy alzapua – granie melodii kciukiem. Te rodzaje artykulacji pojawiają się w fakturze fortepianowej.

Kompozytor korzysta z repetycji – czyli szybko powtarzanego dźwięku, przerywanego akcentowanymi akordami. Na gitarze podobnie brzmi tremolo i akordy rasgueado, czyli uderzane wszystkimi palcami ręki, które powodują akcenty dynamiczne w utworze.

Albéniz czerpie z muzyki flamenco i wprowadza jej elementy do utworu fortepianowego poprzez rytmikę, melodykę, harmonię i fakturę. Dużą frajdę sprawia mi dostrzeganie takich muzycznych nawiązań. Czuję, że dzięki robieniu tego typu analiz coraz lepiej rozumiem muzykę, której słucham. Ciekawa jestem, czy wy też potraficie usłyszeć te elementy w utworze Albéniza? Jeśli tak, to dajcie znać w komentarzach.
Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x