Gatunki instrumentalne baroku
Preludium to krótki utwór pełniący funkcję wstępu, zazwyczaj do większej formy muzycznej, na przykład do fugi. Jego zadaniem jest przygotowanie słuchacza do kolejnej części utworu.
Fuga to jedna z najważniejszych form muzycznych baroku, oparta na technice kontrapunktu i wielogłosowości. Słowo „fuga” oznacza „ucieczkę” lub „gonitwę”, co oddaje charakter dynamicznej gry głosów. Podstawą fugi jest temat, który nazywany jest „dux” (wódz). Po nim w kolejnych głosach pojawia się temat przeniesiony o kwintę, zwany „comes” (towarzysz). Podczas gdy temat w jednym głosie jest prezentowany, inne głosy wprowadzają kontrapunkt. Fuga jest przykładem polifonii, czyli muzyki wielogłosowej, gdzie wszystkie głosy mają równorzędne znaczenie, a często występuje w niej imitacja – powtarzanie motywów w różnych głosach.
Uwertura to orkiestrowy wstęp do opery, oratorium albo kantaty. Zawiera często najważniejsze tematy muzyczne, które pojawią się później w dziele. Przykładem jest uwertura do opery Orfeusz Monteverdiego, która wprowadza nastrój i tematy muzyczne całej opery.
Toccata to wirtuozowski utwór na instrument klawiszowy, najczęściej na klawesyn lub organy. Nazwa pochodzi od włoskiego słowa „toccare”, co oznacza „uderzać” – odnosi się do technicznego stylu gry. Utwory te pozwalały wykonawcy na pokazanie swoich umiejętności technicznych.
Pasacaglia i chaconna to kolejne formy barokowe oparte na wariacjach. Charakteryzują się one powtarzającą się, stałą melodią w basie, wokół której rozwijają się zmieniające się wariacje.
