Małe formy muzyczne

Formy homofoniczne

Jednoczęściowa forma utworu składa się z jednego okresu muzycznego, w którym poprzednik i następnik są podobne lub kontrastujące.

Przykład: Stanisław Moniuszko – Prząśniczka

Dwuczęściowa forma utworu składa się z dwóch okresów muzycznych.

Przykłady: Mazurek Dąbrowskiego, Krakowiaczek jeden.

ABA forma trzyczęściowa, część początkowa powtórzona jest na końcu w tej samej formie (ABA), albo z małą zmianą (ABA’).

ABA

Czasem nazywana jest formą da capo, od sformułowania da capo al fine zapisanego w partyturze po części B. W barokowych operach, oratoriach i kantatach popularne były arie da capo wykorzystujące tę formę.

Przykład: Ludwig van Beethoven, Menuet G-dur

Formy polifoniczne

Kanon to utwór wielogłosowy (faktura polifoniczna), w którym ta sama melodia powtórzona jest w innym głosie z opóźnieniem.Najbardziej znanym kanonem jest piosenka Panie Janie. Johann Sebastian Bach pisał bardzo rozbudowane kanony, w których kolejne głosy wprowadzały temat (melodię kanonu) w ruchu raka (od tyłu) albo w inwersji (do góry nogami).

Inną małą formą polifoniczną jest inwencja, oparta na imitacji. Bach pisał inwencje dwu i trzygłosowe.

Podobne wpisy

  • Allegro sonatowe

    Allegro sonatowe (inaczej forma sonatowa) składa się z trzech połączonych ze sobą fragmentów: ekspozycji, przetworzenia i repryzy. W ekspozycji są 2 tematy (główne melodie): żywiołowy i spokojny, w różnych tonacjach (tonika – dominanta , molowa tonika – tonacja równoległa). W przetworzeniu pojawia się nowy materiał albo motywy I i II tematu. W repryzie powracają oba…

  • Budowa okresowa i ewolucyjna

    Zasady kształtowania utworu muzycznego zasada podobieństwa – żeby w utworze był porządek, zestawiane są ze sobą podobne frazy Fryderyk Chopin – Preludium A-dur – zasada podobieństwa zasada kontrastu – żeby utwór nie był nudny, muszą się one od siebie czasem różnić Henryk Wieniawski – Polonez D-dur – zasada kontrastu, wariacyjność Budowa okresowa Rodzaj budowy utworu,…

  • Wariacje

    Wariacje to zarówno forma utworu, jak i technika kompozytorska Wariacyjność to przekształcanie (przerabianie) tematu, materiału muzycznego Wariacje oparte są na jednym temacie, który jest wielokrotnie powtarzany w różnych opracowaniach: ze zmianą rytmu, metrum, trybu, artykulacji, dynamiki, charakteru i akompaniamentu. A A1 A2 A3 A4 A5 Wariacje Ah vous dirai-je, Maman W. A. Mozart  Analiza wariacji…

  • Rondo

    Rondem nazywamy formę, w której powtarzający się refren przeplatany jest zmieniającymi się kupletami: A B A C A D A Forma ta znana była już w epoce średniowiecza, a rozwinięta w epoce baroku i klasycyzmu. Może występować jako samodzielny utwór lub część symfonii, sonaty, koncertu instrumentalnego. Ludwig van Beethoven Dla Elizy Wolfgang Amadeusz Mozart Rondo…

  • Fuga

    Fuga to utwór wielogłosowy (faktura polifoniczna), w którym głosy “gonią się” ze sobą (słowo fugare po włosku znaczy “ucieczka”). Temat pojawia się w 1 głosie, potem od innego dźwięku w 2 głosie, a w 1 głosie wchodzi kontrapunkt (czyli melodia towarzysząca). I tak tematy gonią się przez wszystkie głosy. Fragment w którym temat pojawi się…