Budowa okresowa i ewolucyjna
Zasady kształtowania utworu muzycznego
zasada podobieństwa – żeby w utworze był porządek, zestawiane są ze sobą podobne frazy
Fryderyk Chopin – Preludium A-dur – zasada podobieństwa
zasada kontrastu – żeby utwór nie był nudny, muszą się one od siebie czasem różnić
Henryk Wieniawski – Polonez D-dur – zasada kontrastu, wariacyjność
Budowa okresowa
Rodzaj budowy utworu, obecny w muzyce epoki klasycyzmu, romantyzmu, XX i XXI wieku. Jest zazwyczaj bardzo symetryczna i składa się z zestawianych ze sobą elementów. Najmniejszą cząstką utworu muzycznego jest motyw. Motywy układają się we frazy. Frazy tworzą zdania muzyczne. Zdania mogą pełnić funkcję poprzednika lub następnika. Zdania tworzą okresy muzyczne, często posiadają osiem taktów.
Motyw jest niepodzielną całością, zawiera przeważnie kilka dźwięków. Może stanowić podstawę całego utworu, bądź jej odcinka. Może być powtarzany identycznie, w progresji lub ze zmianami wariacyjnymi.
Fryderyk Chopin – Preludium A-dur – zasada podobieństwa
Budowa ewolucyjna
Utwory o budowie ewolucyjnej pojawiają się przede wszystkim w epoce baroku. Utwór zbudowany w ten sposób opiera się na motywach, które poddane zostają obróbce, nazywanej pracą motywiczną (snuciem motywicznym). Podobne motywy mogą pojawiać się w różnych głosach, nazywamy to imitacją.
Johann Sebastian Bach, Preludium C-dur – budowa ewolucyjna
Johann Sebastian Bach, Inwencja dwugłosowa C-dur – imitacja
