Rodzaje muzyki

Czym jest muzyka?

Muzyka to sztuka, której materią jest dźwięk.

Dźwięk jest wartością słyszaną, posiadającą wysokość, czas trwania, barwę i głośność (natężenie).

Nuta jest symbolem graficznym wyrażającym jego wysokość i czas trwania.

Materiał dźwiękowy to zbiór dźwięków, jakimi posługujemy się w praktyce muzycznej.

Rodzaje muzyki

Człowiek od zawsze posiada wewnętrzną potrzebę porządkowania rzeczywistości. Jednakże muzyka, podobnie jak każda z dziedzin sztuki jest na tyle zróżnicowana i subiektywna, że próba sklasyfikowania jej zawsze będzie kompromisem. Jednocześnie podział muzyki zmienia się z upływem czasu – w niektórych przypadkach to, co kiedyś służyło rozrywce, obecnie zaliczane jest do muzyki “poważnej”. Mimo to muzykolodzy i teoretycy podzielili muzykę na kilka sposobów.

Muzykę możemy podzielić ze względu na:

• sposób powstania
• sposób wykonania
• przeznaczenie

Podział muzyki ze względu na sposób powstania

Muzyka może być tworzona przez ciebie – kompozytora, osobę wykształconą muzycznie. Niezależnie od tego, czy ty, jako kompozytor posiadasz formalną edukację muzyczną, czy jesteś samoukiem, świadomie zgłębiasz zagadnienia kompozycji i stylu, w którym tworzysz. Dzięki temu twoje dzieła należą do muzyki komponowanej, czyli artystycznej.

Po przeciwnej stronie stoi muzyka ludowa (tradycyjna, etniczna) – muzyka powstającą dzięki anonimowym twórcom, przekazywaną z pokolenia na pokolenie drogą ustną i przyjmującą coraz inną formę. Mimo że była tworzona przez ludzi z mniejszą świadomością muzyczną, posiada ogromną wartość dla kultury. Muzyka ludowa, etniczna jest tworzona przez tradycję, jest zbiorem muzycznych doświadczeń danej wspólnoty. Dlatego też jest równie wartościowa, co muzyka artystyczna.

• ludowa, etniczna
• artystyczna

Muzyka komponowana powszechnie dzielona jest na “poważną” – wyrosłą z tradycji klasycznej, artystyczną muzykę nurtu europejskiego, oraz “rozrywkową”. Kłopotliwe jest to, w którym miejscu tego podziału należy umieścić muzykę jazzową. Wyrosła ona z nurtu rozrywkowego, ale zmiany jakie na przestrzeni XX wieku zaszły w postrzeganiu tej muzyki przez społeczeństwo jako muzyki “wyższej”, bardziej elitarnej, popycha jazz w stronę muzyki poważnej. Kto wie, jak będą klasyfikować go przyszłe pokolenia?

• rozrywkowa, popularna
• poważna
• jazzowa

Podział muzyki ze względu na sposób wykonania

W tym miejscu pojawią się dwa podziały: ze względu na obsadę wykonawczą i ze względu na liczbę wykonawców.

Sprawa jest bardzo prosta: albo do wykonania utworu potrzebujesz śpiewaków (wokalistów), albo instrumentalistów, albo i jednych i drugich. Jest jeszcze jedna możliwość – kiedy jako kompozytor usiądziesz przed komputerem i za pomocą syntezatorów i instrumentów wirtualnych, elektronicznych albo nagranych sampli (dźwięków) zmiksujesz cały utwór bezpośrednio na komputerze.

Pod względem obsady wykonawczej muzyka może być

• instrumentalna
• wokalna
• wokalno-instrumentalna
• elektroniczna

W tym momencie musisz się zastanowić, czy stworzyłeś muzykę solową (dla jednego wykonawcy), kameralną (dla małej grupy instrumentalistów lub wokalistów), albo na duży zespół: orkiestrę albo chór.

Pod względem ilości wykonawców, muzyka może być:

• solowa
• zespołowa (kameralna)
• orkiestrowa/chóralna

Podział muzyki ze względu na jej przeznaczenie

Została nam do omówienia jeszcze jedna kategoria podziału muzyki. Tu znowu przypomnę, że granice pomiędzy tymi rodzajami muzyki są płynne i zmieniają się z upływem czasu. Niemniej, warto o tym podziale wspomnieć, szczególnie mając na względzie klasyfikowanie utworów minionych epok.

Pod względem przeznaczenia, muzyka może być:

• świecka (nie związana z Kościołem)
• sakralna (kościelna)
• użytkowa

Muzyka świecka była pisana najpierw jako muzyka dworska (dla królów i książąt), później do sal koncertowych. Przykładem takiej muzyki mogą być suity, koncerty albo symfonie.

Muzyka sakralna związana była z Kościołem, obrzędami liturgicznymi i uroczystościami kościelnymi. Przykładem muzyki sakralnej może być msza, oratorium albo pasja.

Muzyka użytkowa to chyba najbardziej pojemna kategoria z powyższych. Obejmuje muzykę filmową, muzykę do gier komputerowych, reklam, muzykę taneczną, muzykę sceniczną (baletową, operową, albo do sztuki teatralnej).

Pod względem przekazywanej treści:

• absolutna
• programowa

Muzyka absolutna nie wyraża pozamuzycznej treści, jej tytuły pochodzą od nazwy formy utworu: sonata, etiuda, symfonia, fantazja.

Muzyka programowa posiada pozamuzyczną treść, zaczerpniętą z utworu literackiego, z malarstwa, filozofii, wydarzeń historycznych, bądź życia kompozytora. Tytuł utworu zazwyczaj wskazuje na jego treść.

Podział historyczny muzyki (periodyzacja muzyki)

Bardzo ważnym podziałem jest podział historyczny, uwzględniający epokę, w której dane dzieło powstało. Kolejne epoki historyczne to:

• średniowiecze
• renesans
• barok
• klasycyzm
• romantyzm
• XX wiek
• XXI wiek